Wie de afgelopen weken langs de Waal liep bij Heerewaarden, heeft het al gemerkt: rijplaten op de grond, afzettingen, een graafmachine klaar voor gebruik. De werkzaamheden zijn gestart. Rijkswaterstaat trekt dit project samen met provincie Gelderland en Staatsbosbeheer, en heeft de uitvoering in handen gegeven van aannemer Boskalis. Samen werken ze aan de herinrichting van zo’n zes kilometer uiterwaard bij het dorp Heerewaarden, en de voorbereiding van de herinrichting van nog ongeveer negen kilometer uiterwaard nabij de dorpen Wamel en Dreumel.
Omgevingsadviseur Martijn de Lange is namens Rijkswaterstaat dagelijks betrokken bij het project. Hij heeft contact met bewoners, stemt af met partners en is wekelijks op locatie. “Dan fietsen we met het projectteam even het gebied in om te zien hoe het ervoor staat.”
Waarom we dit doen
Achter het project zitten twee drijfveren. De partners willen deze uiterwaarden ecologisch versterken: van soortenrijke hooilanden en ooibossen tot leefgebied voor dieren die hier vroeger gewoon thuis waren. Zo ook voor de rivierrombout, een beschermde libelle, en vissen zoals de winde, rivierprik en barbeel. Maar er is ook een Europese verplichting: de Kaderrichtlijn Water. Dit is een richtlijn die alle EU-landen verplicht hun wateren ecologisch gezond te maken en aantoonbaar te verbeteren vóór december 2027. Die ecologische waterkwaliteit meet je niet aan het water zelf, maar aan wat erin leeft: kenmerkende vissoorten, insecten en waterplanten die alleen gedijen als de omstandigheden kloppen. Als die terugkeren, is dat het bewijs dat de ecologische kwaliteit op orde is.
Rijkswaterstaat is kartrekker omdat de grootste ingreep, de aanleg van vijf nevengeulen, direct aan die doelen bijdraagt. Martijn: “De Waal is druk. Vrachtschepen, hoge stroomsnelheden; voor veel diersoorten is het lastig vertoeven. Een nevengeul biedt vissen een rustige plek om te paaien (kuit schieten), op te warmen en op te groeien.”
Tot wel veertig meter breed en meer dan een kilometer lang
Als eerste wordt de nevengeul Varikse Plaat aangelegd, in het gebied tussen Bato's Erf tot net voorbij de Molendijk. “Zo'n geul is op de kaart een smal stroompje, maar in werkelijkheid tot wel veertig meter breed en meer dan een kilometer lang. Je kunt er niet zomaar even overheen,” vertelt Martijn. Er worden ook bruggen aangelegd, zodat de uiterwaarden, kribben en strandjes bereikbaar blijven. Nadat nevengeul Varikse Plaat is gegraven, wordt nevengeul Heerewaarden aangelegd. Deze komt verderop bij de Molendijk te liggen en stroomt door tot vlak voor Fort Sint Andries.
Naast de geulen worden er overstromingsvlaktes en poelen aangelegd. Ook verandert het beheer van zo'n 350 hectare agrarisch land, zodat bloemrijke hooilanden en ooibossen — van nature voorkomende bossen van populieren en wilgen — kunnen ontstaan.
In de tussentijd werkt Rijkswaterstaat ook aan de voorbereiding van een Projectbesluit voor het projectdeel in de gemeente West Maas en Waal. Met dit besluit kunnen de geplande maatregelen in de uiterwaarden van de dorpen Wamel en Dreumel in de toekomst worden uitgevoerd.
.jpg)
Het beoogd projectresultaat. Bij Heerewaarden wordt al gebouwd; voor het traject bij Wamel en Dreumel wordt het projectbesluit voorbereid.
Even omrijden, daarna ongestoord struinen
Wandelaars en fietsers zullen merken dat delen van de uiterwaarden tijdelijk niet toegankelijk zijn. Het werkterrein is afgezet voor de veiligheid van zowel medewerkers als recreanten. Ook wordt zoveel mogelijk grond over het water vervoerd in plaats van over de weg en wordt 30% van de werkzaamheden door Zero-Emissie (ZE) materieel uitgevoerd: géén stikstof, CO2, fijnstof én minder geluid. Als de werkzaamheden zijn afgelopen, kun je het gebied weer volledig doorkruisen.
De natuur doet de rest
Wie nu in de uiterwaarden van Heerewaarden komt, ziet een werkterrein. Over een paar jaar ziet datzelfde stuk eruit als een levende uiterwaard: met kabbelende nevengeulen, bloemrijke oevers en misschien wel soorten die hier al jaren niet meer zijn gesignaleerd. Martijn: “We creëren de juiste omstandigheden. Of een kwartelkoning of porseleinhoen ook daadwerkelijk terugkeert, dat bepaalt de natuur zelf.”
Start werkzaamheden bij Maasdriel op 12 mei 2026.
Meer weten over de werkzaamheden en toekomstplannen bij de uiterwaarden Wamel, Dreumel en Heerewaarden?
Lees meer op de projectpagina.