Uiterwaarden bij de IJssel
Twee (Europese) opgaven
Natura 2000 zijn beschermde natuurgebieden in Europa, aangewezen om zeldzame planten- en diersoorten en hun leefgebied te behouden en te herstellen. Langs de IJssel gaat het bijvoorbeeld om bepaalde rivierbossen, graslanden, en bijzondere vogelsoorten. De Kaderrichtlijn Water (KRW) is een andere Europese richtlijn, gericht op een betere ecologische en chemische waterkwaliteit in rivieren. Beide opgaven spelen zich af in de IJsseluiterwaarden, maar vanuit een andere invalshoek: Natura 2000 boven water, KRW eronder.
Eigen rol op gedeelde grond
Die scheiding is in de praktijk minder strikt dan het klinkt. “We werken aan het behoud en herstel van bepaalde soorten en habitats langs de IJssel”, zegt Lotte Huiberts, omgevingsmanager bij Natuur en Milieu Overijssel. Ook Rijkswaterstaat werkt aan de IJssel, maar vanuit de doelen van de Kaderrichtlijn Water. Zo werken beide partijen vanuit hun eigen doelstellingen en met hun eigen projectteams . Wel raakt hun werk elkaar voortdurend: “De landnatuur waar wij aan werken is heel erg afhankelijk van de rivier en de waterstanden.” Veel soorten in de uiterwaarden hebben juist af en toe een overstroming nodig.
Een verschillend tempo
Lotte Huiberts
Die afhankelijkheid is waarom teams in gebieden als Olsterwaarden en Fortmond hun plannen op elkaar afstemmen. Soms werken ze aan één gezamenlijk ontwerp, soms lopen de plannen apart met geregeld overleg, afhankelijk van tempo en omvang. De KRW-maatregelen van Rijkswaterstaat werken toe naar de Europese KRW-doelen voor 2027, de Natura 2000-opgave heeft meer ruimte. “Daardoor lopen projecten soms uit elkaar in tijd. Dat zit hem in de planning, niet in botsende doelen.”
Uiteindelijk komt die planning wel weer samen, in hetzelfde gebied. Waar de één een oever afgraaft voor een natuurvriendelijke overgang naar het water, wordt net iets hoger op de oever leefgebied ingericht voor broedvogels, graslanden of rivierbossen.
Wat bewoners ervan merken
Voor bewoners maakt het niet altijd verschil of iets KRW is of Natura 2000: het is werk in hetzelfde gebied. Daarom trekken teams in sommige gebieden gezamenlijk op richting de omgeving, met gedeelde updatebrieven en inloopbijeenkomsten. “Zo voorkomen we dat er meerdere brieven tegelijk op de mat vallen, terwijl niemand meer weet waar het over gaat.”
Dit is er nu al te zien
Als het aan Lotte ligt, hoor je over vijftien jaar weer de kwartelkoning en het porseleinhoen langs de rivier. Tot die tijd blijft het een kwestie van geduld, boven en onder water. Wie niet vijftien jaar wil wachten, hoeft dat ook niet. Er is nu al veel te beleven.
Porseleinhoen, foto: Luc Hoogenstein
Natuur en Milieu Overijssel organiseerde afgelopen jaren, samen met Rijkswaterstaat en IJsselwerken, een zomer-excursiereeks langs de IJsseluiterwaarden. Wandel je liever op eigen gelegenheid, dan is het Zalkerbos een mooi startpunt. In het Zalkerbos is de inrichting al klaar, met wandelpad en informatieborden over de soorten die er terug mogen keren. Het Zalkerbos toont het begin van hoe natuurherstel eruitziet Op andere plekken langs de IJssel is het werk nog in volle gang of moet het nog beginnen.
Wil je op de hoogte blijven van de ontwikkelopgave Natura 2000 langs de IJssel? Meld je aan voor de Natura 2000-nieuwsbrief van Natuur en Milieu Overijssel.