Geul Brandt

Kaderrichtlijn Water

De ingreep die hier op het programma staat, is het verbinden van de plas/visvijver Brandt met de Maas, zodat er rustig stromend water ontstaat als leefgebied voor soorten die daar afhankelijk van zijn. 

Dit is onderdeel van een groter ecologisch herstel­programma voor de Maas vanuit de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). De biodiversiteit in en langs de rivier is de afgelopen 150 jaar achteruitgegaan door allerlei menselijke ingrepen als het vastleggen van de oevers, plaatsen van stuwen en afsnijden van meanders en geulen.

Veel van de oorspronkelijke planten en dieren die thuishoren in het riviersysteem zijn mede daardoor verdwenen of komen nog maar in kleine aantallen voor. Daarom werkt Rijkswaterstaat Zuid-Nederland al geruime tijd aan ecologisch herstel. Dat gebeurt bijvoorbeeld door oevers en beekmondingen natuurvriendelijker in te richten en verschillende soorten geulen aan te leggen.

In de gemeente Maasgouw zijn eerder al KRW-maatregelen uitgevoerd. Zoals de vispassage ‘Verlengde Oude Maas’ in 2022, onder leiding van het waterschap Limburg en in samenwerking met Natuurmonumenten. In datzelfde jaar werd ook de natuurvriendelijke oever Koningssteen opgeleverd. Bij de aanstaande plannen in deze regio gaat het nu om vijf locaties bij Ohé en Laak en Stevensweert.

Besluitvorming

Wat er precies gaat gebeuren op deze locatie, staat beschreven in het Projectbesluit volgens de Omgevingswet. Dit is definitief vastgesteld, gepubliceerd in de Staatscourant en lag ter inzage van 28 mei tot en met 8 juli 2025. In die periode was het mogelijk beroep in te stellen tegen het besluit.

Onder ditzelfde Projectbesluit vallen behalve Geul Brandt nog zes andere KRW-maatregelen, gelegen in de noordelijke Grensmaas en zuidelijke Zandmaas. Zie onderstaand kaartje.

Eerder lag het Ontwerp-Projectbesluit ter inzage van 28 januari tot en met 10 maart 2025. In die periode kon iedereen reageren op de plannen door een zogenoemde zienswijze in te dienen. Er zijn in totaal twaalf zienswijzen ingediend. In de reactienota staat hoe die zijn verwerkt. De reactienota is een bijlage bij het definitieve Projectbesluit.

Verdere stappen

Voor de uitvoering is in maart 2026 de Combinatie Ploegam, GMB en Dura Vermeer als aannemer geselecteerd. Zij gaan een pakket aan KRW-maatregelen realiseren langs noordelijke Grensmaas, Zandmaas, Benedenmaas en Bergsche Maas, waaronder deelproject 7. Lees meer hierover in het nieuwsbericht Opdracht voor uitvoering 15 ecologische herstelmaatregelen langs de Maas verstrekt. De maatregelen moeten uiterlijk eind december 2027 zijn uitgevoerd.  

Op dit moment is de aannemer bezig de uitvoering voor te bereiden. Als bekend is wanneer het werk buiten gaat beginnen, informeert Rijkswaterstaat de omgeving daarover. Dat gebeurt onder meer via deze website.

Onderstaand schema geeft een overzicht van de verschillende stappen in de besluitvorming en doorkijk naar de uitvoeringsfase.

Het maatregelgebied 

In de noordelijke Grensmaas tussen rivierkilometer 63.6 en 65.1, ligt plas Brandt, ook wel bekend als visvijver Brandt. Dit is een overblijfsel uit de tijd dat in deze regio grondstoffenwinning plaatsvond, ongeveer vanaf 1960. Het merendeel van de ontstane plassen is daarna weer opgevuld met grond. Maar er zijn ook enkele oude grindwinningsplassen overgebleven, waaronder op deze plek. Het gebied heeft al grotendeels een natuurfunctie. 
 

Het ontwerp

In het ontwerp krijgt de plas op twee plekken een rechtstreekse aantakking aan de Maas. Dat gebeurt door middel van nieuw aan te leggen meestromende geulen, zowel aan noordzijde als zuidzijde. Deze worden 5 tot 7 meter breed en circa 600 meter lang. Op de bodem wordt over de hele lengte grind aangebracht, de natuurlijke ondergrond van de Grensmaas.

In elk van de geulen wordt een aarden dam met daarin enkele grote duikers aangebracht. Die constructies zorgen ervoor dat het water vrije doorgang heeft, terwijl tegelijkertijd de Maasoever bereikbaar blijft voor onderhouds- en landbouwvoertuigen. Ook het huidige wandelrondje om de plas blijft op deze manier behouden.

Waterplanten, vissen en kleine waterdiertjes (macrofauna) die van rustig stromend water houden, krijgen er met deze nieuwe inrichting een beter leefgebied bij. Het gaat dan om vissoorten als de rivierprik, barbeel, serpeling en winde. Ook de kansen voor macrofauna als de bolle stroommossel, kokerjuffers, schoraas en vierlijneendagsvliegen nemen hiermee toe.

Verbetering van de plas

Omdat het water in plas Brandt vaker wordt ververst, zal de kwaliteit ervan verbeteren. Nu is het water vaak troebel, waardoor er nauwelijks zonlicht op de bodem komt en waterplanten schaars zijn. De aanpassingen moeten zorgen voor een gezonder ecosysteem.

Een ander onderdeel van het ontwerp is het aanleggen van enkele kleine eilandjes in de noordpunt van de plas, in combinatie met het ophogen van de waterbodem. Zo ontstaan er meer ondiepe, voor de waternatuur aantrekkelijke, oeverzones. Op de eilandjes mag ooibos tot ontwikkeling komen, wat de biodiversiteit eveneens ten goede komt.

Rivierhout en beverburchten

Op verschillende plekken komen dode bomen als ecologisch waardevol rivierhout in de geulen te liggen, net als rond de eilandjes in de plas. Dit dient als aanhechtingsplaats voor kleine waterdiertjes en schuilplaats voor vis. De beverburchten in het gebied worden ontzien, daaromheen vinden geen werkzaamheden plaats.

Verder is er rekening gehouden met behoud van de natuurrijke kleine plas aan de zuidzijde. De aantakking van de zuidelijke geul is daaromheen gepland in plaats van erdoorheen. Tenslotte is het bij de werkzaamheden noodzakelijk om een aantal bomen te rooien.
 

Meer weten of vragen?

Voor inhoudelijke vragen over de maatregel Geul Brandt kunt u contact opnemen met Rijkswaterstaat. 

Meer algemene informatie over de maatregelen van Rijkswaterstaat voor ecologisch herstel van de Maas is te vinden op www.rijkswaterstaat.nl/maasoevers, via de nieuwsbrief en in deze brochure.