Oever Casterens Hoeve

Kaderrichtlijn Water

Ter hoogte 

Dit is onderdeel van een groter ecologisch herstel­programma voor de Maas vanuit de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). De biodiversiteit in en langs de rivier is de afgelopen 150 jaar achteruitgegaan door allerlei menselijke ingrepen als het vastleggen van de oevers, plaatsen van stuwen en afsnijden van meanders en geulen.

Veel van de oorspronkelijke planten en dieren die thuishoren in het riviersysteem zijn mede daardoor verdwenen of komen nog maar in kleine aantallen voor. Daarom werkt Rijkswaterstaat Zuid-Nederland al geruime tijd aan ecologisch herstel. Dat gebeurt bijvoorbeeld door oevers en beekmondingen natuurvriendelijker in te richten en verschillende soorten geulen aan te leggen.

Benedenmaas

De ongestuwde Maas vanaf Lith wordt de Benedenmaas genoemd. Hier werken eb en vloed nog een beetje door, daarom ook wel bekend als de Getijdenmaas. Het waterniveau stijgt en daalt dagelijks met zo’n 20 tot 30 cm. Voor de Maasoevers geldt dat deze oorspronkelijk een geleidelijke overgang van water naar land hadden, waar bijvoorbeeld jonge vissen konden schuilen en opgroeien in het ondiepe oeverwater.

Tussen Hoenzadriel en de A2-brug wordt daarom over een lengte van 900 meter de stenen oeververdediging weggehaald, zodat we ook dit leefmilieu zoveel mogelijk terug kunnen geven aan de Maas. Deze maatregel heeft de projectnaam 'Oever Casterens Hoeve'. Dit volgt op de al eerder uitgevoerde ontstening van de rivieroever op een aantal plekken in dit gebied.
 

Besluitvorming

Wat er precies gaat gebeuren, staat beschreven in het Projectbesluit volgens de Omgevingswet. Dit is definitief vastgesteld, gepubliceerd in de Staatscourant en lag ter inzage van woensdag 9 april tot en met dinsdag 20 mei 2025. Na afhandeling van een ingediend beroep bij de Raad van State is dit Projectbesluit inmiddels onherroepelijk. 

In het Projectbesluit zijn, naast Oever Casterens Hoeve, nog twee andere maatregelen in de Benedenmaas opgenomen: Oever Benedenwaarden  (ook in de gemeente Maasdriel) en Geul Bokhoven aan de overkant van de Maas in de gemeente 's-Hertogenbosch. Zie onderstaand kaartje.

Eerder lag het Ontwerp-Projectbesluit ter inzage van 4 december 2024 tot en met 14 januari 2025. Iedereen die dat wilde kon in die periode reageren op de plannen door een zogenoemde zienswijze in te dienen. Er zijn in totaal acht zienswijzen ingediend. In de reactienota staat beschreven hoe die zijn verwerkt. De reactienota is een bijlage bij het definitieve Projectbesluit.

Verdere stappen 

Voor de uitvoering is in maart 2026 de Combinatie Ploegam, GMB en Dura Vermeer als aannemer geselecteerd. Zij gaan een pakket aan KRW-maatregelen realiseren langs noordelijke Grensmaas, Zandmaas, Benedenmaas en Bergsche Maas, waaronder Oever Casterens Hoeve. Lees meer hierover in het nieuwsbericht Opdracht voor uitvoering 15 ecologische herstelmaatregelen langs de Maas verstrekt. De maatregelen moeten uiterlijk eind december 2027 zijn uitgevoerd.  

Op dit moment is de aannemer bezig de uitvoering voor te bereiden. Als bekend is wanneer het werk buiten gaat beginnen, informeert Rijkswaterstaat de omgeving daarover. Dat gebeurt onder meer via deze website.

Onderstaand schema geeft een overzicht van de stappen in de besluitvorming en een doorkijk naar de uitvoeringsfase.

Maatregelgebied 

Dit maatregelgebied ligt in de Gelderse gemeente Maasdriel op de rechteroever van de rivier, tussen de A2-brug en Hoenzadriel en loopt van rivierkilometer 215.9 tot 216.8.

Het ontwerp

De onnatuurlijke stenen bestorting wordt hier over een lengte van 900 meter tot een halve meter onder de gemiddelde waterstand. zoveel mogelijk weggehaald om betere condities voor vis en kleine waterdiertjes te laten ontstaan.

De verwachting is dat de oeverrand daarna in de loop van de tijd landinwaarts zal eroderen (afkalven) tot ongeveer 25 meter, waarna een stabiele situatie ontstaat. In het begin gaat dat proces wat sneller, omdat de scheepsgolven dan goed vat hebben op het zand en de klei. Zo kunnen ze de grond loswoelen en ontstaat er een zone met ondiep water. Daar gedijen vissen en allerlei nuttige waterbeestjes beter dan in het diepe midden van de rivier, waar ook scheepvaart is.

Als er eenmaal strandjes zijn gevormd, neemt de snelheid van de afkalving af. Op een aantal plekken mag de afkalving in lengterichting van de rivier niet te ver gaan, zoals bij de A2-brug.

Gecontroleerde afkalving

Er is in het ontwerp rekening gehouden met de regel dat de oeververdediging binnen 550 meter van de brug moet blijven liggen. Als extra voorzorg wordt aan het benedenstroomse uiteinde van het werktraject een speciale beschermlaag ingebouwd, een zogeheten falling apron. Dat is een smalle sleuf die haaks op de rivier wordt gegraven en wordt gevuld met keien. Vanaf het moment dat de afkalving dat punt bereikt, spoelen de keien vrij, waardoor verdere zijwaartse erosie langs de Maasoever wordt gestopt. De constructie steekt niet boven het maaiveld uit en krijgt een afdeklaag van gebiedseigen grond die vrijkomt bij het ontstenen van de oever.

Bovenstrooms sluit de nieuwe natuurvriendelijke oever aan op een stuk dat eerder al in 2015 op deze manier is heringericht, genaamd Oever Drielsche Uiterwaard. De oude falling apron aan die kant wordt verwijderd voor een vloeiende verbinding tussen beide trajecten.
 

Totstandkoming ontwerp en afstemming

Het ontwerp is besproken met onder meer de gemeente Maasdriel, particuliere grondeigenaren, provincie Gelderland en Waterschap Rivierenland. Ook zijn bij andere belanghebbenden relevante informatie en aandachtspunten over het gebied opgehaald, waar zoveel mogelijk rekening mee is gehouden in het ontwerp.
 

Meer weten of vragen?

Voor inhoudelijke vragen over deze maatregel kunt u contact opnemen met Rijkswaterstaat.

Meer algemene informatie over de maatregelen van Rijkswaterstaat voor ecologisch herstel van de Maas is te vinden op www.rijkswaterstaat.nl/maasoevers, Er is ook een halfjaarlijkse nieuwsbrief en een brochure.