Monding Stepkensbeek

Kaderrichtlijn Water

Om de monding van de Stepkensbeek beter toegankelijk te maken voor vissen, wordt de loop verlengd en verlegd, met een nieuwe uitmonding een stukje verder noordwaarts. 

Deze maatregel is onderdeel van een groter ecologisch herstel­programma voor de Maas vanuit de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). De biodiversiteit in en langs de rivier is de afgelopen 150 jaar achteruitgegaan door allerlei menselijke ingrepen als het vastleggen van de oevers, plaatsen van stuwen en afsnijden van meanders en geulen.

Veel van de oorspronkelijke planten en dieren die thuishoren in het riviersysteem zijn daardoor verdwenen of komen nog maar in kleine aantallen voor. Het waterleven is uit balans en de ecologische waterkwaliteit laat te wensen over.

Daarom werkt Rijkswaterstaat Zuid-Nederland al geruime tijd aan ecologisch herstel. Dat gebeurt door oevers en beekmondingen natuurvriendelijker in te richten, geulen aan te leggen en oude Maasarmen nieuw leven in te blazen.

Vaak wordt dat gecombineerd met het verankeren van dood hout als aanhechtingsplaats voor allerlei waterinsecten, kleine waterdiertjes en als schuilplaats voor vis. De uitvoering van de KRW loopt nog door tot en met 2027.
 

Besluitvorming

De monding Stepkensbeek vormt samen met nog negen andere KRW-maatregelen in de Zandmaas het zogeheten deelproject 6. Zie onderstaand kaartje.

Wat er precies gaat gebeuren, staat beschreven in het vastgestelde Projectplan Waterwet voor deelproject 6. Dit is gepubliceerd in de Staatscourant en lag ter inzage van 16 oktober tot en met 26 november 2024. Daarop zijn twee beroepen binnengekomen. Die hebben beide betrekking op de maatregel Geul Wellerlooi en dus niet op de andere 9 maatregelen.

Eerder heeft het Ontwerp-Projectplan ter inzage gelegen van 5 december 2023 tot met 15 januari 2024. Iedereen kon toen een zienswijze indienen. In totaal zijn er 12 zienswijzen binnengekomen voor dit deelproject 6. In de nota van antwoord staat beschreven hoe de ingediende zienswijzen zijn verwerkt. 

Verdere stappen

Voor de uitvoering is de Combinatie Boskalis-Wetering als aannemer geselecteerd. Zij gaan de komende jaren in totaal 16 KRW-maatregelen langs de Maas buiten realiseren, waaronder deelproject 6. Lees meer hierover in het nieuwsbericht Opdracht voor de volgende stap ecologisch herstel Maas verstrekt. Alle maatregelen moeten uiterlijk december 2027 zijn uitgevoerd.  

Op dit moment is Boskalis-Wetering bezig met de voorbereiding van de uitvoering. Als bekend is wanneer het werk buiten bij de Stepkensbeek gaat beginnen, informeert Rijkswaterstaat de omgeving daarover. Dat gebeurt onder meer via deze website.

Onderstaand schema geeft een overzicht van de verschillende stappen in de besluitvorming en doorkijk naar de uitvoeringsfase.

Ligging monding Stepkensbeek

Het maatregelgebied ligt aan de noordwestkant van Venlo op de rechteroever van de Maas tussen rivierkilometer 110.3-110.6, ten zuiden van de snelweg A67. 

De Stepkensbeek ligt geografisch gezien tussen twee snelstromende beken in: aan de zuidkant de Aalsbeek bij Venlo en aan de noordkant de Lingsforterbeek bij Arcen. Daarmee is de beek interessant als vluchtplaats en tussenstation voor (migrerende) vissoorten.

Het ontwerp op hoofdlijnen

In de herfst en winter, en soms ook in het voorjaar, is het een stromende beek, terwijl in de zomer vaak droogval optreedt. Dit komt onder meer doordat op het laatste stuk – daar waar de Stepkensbeek uitmondt in de Maas - de bodem steil afloopt.

Dit zogenoemde grote verhang zorgt in tijden met veel water voor een snelle afvoer richting de rivier. Die ‘waterval’ maakt het voor vissen echter praktisch onmogelijk de beek in te zwemmen. 

Via een scherpe bocht komt de beek straks iets noordelijker uit in de Maas bij een nieuw aan te leggen monding. De huidige aansluiting op de rivier wordt gedempt en vastgelegd met stortsteen.

De nieuwe bedding wordt tegelijk breder en dieper gemaakt, ook aan bovenstroomse kant. Door het verlengde en verlegde tracé krijgt de beek een meer geleidelijke afdaling naar de rivier, wat de stroming in de beek normaliseert.

Als er weinig aanvoer van water is, kan dat leiden tot droogval in de Stepkensbeek. Dat is niet gunstig voor het waterleven, want dat bestaat juist vooral uit planten en dieren die afkomen op de stroming in de rest van het jaar.

In de nieuwe situatie moet het water een langere weg afleggen voordat het bij de rivier aankomt. Het wordt zodoende langer in de beek vastgehouden, met als resultaat dat deze minder snel droog zal staan dan nu het geval is.

Moerasstrookjes, pakketten dood hout en zowel steile als flauwe oevers maken de herinrichting van de beekmonding compleet. Zo’n structuurrijke inrichting biedt voor elk wat wils in het rivier-beeksysteem.

Bijvoorbeeld voor allerlei waterinsecten en als kraamkamer voor jonge stromingsminnende vis zoals bermpje en serpeling. In het drogere seizoen kunnen juist flora en fauna die van meer moerassige omstandigheden houden tot ontwikkeling komen.

Verder worden bij de herinrichting de bestaande duikers verlaagd om ze op juiste diepte te brengen en blijven de bestaande struiken en bomen zoveel mogelijk gespaard.

Rijkswaterstaat streeft er naar om rond (een deel van) de beekmonding een bufferzone te realiseren om te zorgen voor een extra impuls voor het ecologische herstel. Een bufferzone is een strook land die ervoor zorgt dat gewasbeschermingsmiddelen en meststoffen van aangrenzende landbouwgebieden worden gefilterd en daardoor zo min mogelijk in het beekwater terechtkomen. De breedte van deze strook is afhankelijk van het beleid van het Waterschap Limburg, waar de Kleefse beek in beheer is.

Totstandkoming ontwerp en afstemming

Ingenieursbureau Arcadis heeft de maatregel Monding Stepkensbeek voor Rijkswaterstaat uitgewerkt. Daarbij is gekeken naar de bodemgesteldheid, de waterhuishouding en aanwezigheid van eventuele beschermde flora en fauna.

Ook is gecontroleerd of er geen kabels en leidingen liggen of cultuurhistorische waarden zijn waar rekening mee gehouden moest worden. Het ontwerp is besproken met onder andere Stichting Het Limburgs Landschap, Waterschap Limburg en de gemeente Venlo.
 

Andere KRW-maatregelen in de regio

In de buurt van de Stepkensbeek is nog een aantal andere KRW-maatregelen bij beken gepland: Monding Vorstermolenbeek, Geul Leijgraaf Arcen en Monding Lingsforterbeek. Van dat laatste project is het waterschap Limburg de kartrekker.

Actuele informatie over al deze maatregelen vindt u via de klikbare kaart op de riviertakpagina Maas op deze website Samenwerken aan Riviernatuur.

Meer weten of vragen?

Algemene informatie over de maatregelen van Rijkswaterstaat voor ecologisch herstel van de Maas is te vinden op www.rijkswaterstaat.nl/maasoevers, via de nieuwsbrief en deze brochure.

Neem bij andere vragen contact op met Rijkswaterstaat.