Oever Afferden-2

Kaderrichtlijn Water

Rijkswaterstaat heeft ter hoogte van Afferden in de gemeente Bergen een natuurvriendelijke Maasoever gepland. Daarvoor wordt de kunstmatige oeververdediging zoveel mogelijk weggehaald 

Deze maatregel is onderdeel van een groter ecologisch herstel­programma voor de Maas vanuit de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). De biodiversiteit in en langs de rivier is de afgelopen 150 jaar achteruitgegaan door allerlei menselijke ingrepen als het vastleggen van de oevers, plaatsen van stuwen en afsnijden van meanders en geulen.

Veel van de oorspronkelijke planten en dieren die thuishoren in het riviersysteem zijn daardoor verdwenen of komen nog maar in kleine aantallen voor. Het waterleven is uit balans en de ecologische waterkwaliteit laat te wensen over.

Daarom werkt Rijkswaterstaat Zuid-Nederland al geruime tijd aan ecologisch herstel. Dat gebeurt door oevers en beekmondingen natuurvriendelijker in te richten, geulen aan te leggen en oude Maasarmen nieuw leven in te blazen.

Vaak wordt dat gecombineerd met het verankeren van dood hout als aanhechtingsplaats voor allerlei waterinsecten, kleine waterdiertjes en als schuilplaats voor vis. De uitvoering van de KRW loopt nog door tot en met 2027.
 

Besluitvorming

Oever Afferden-2 vormt samen met nog negen andere KRW-maatregelen in de Zandmaas het zogeheten deelproject 6. Zie onderstaand kaartje voor een overzicht. Wat er precies gaat gebeuren, staat beschreven in het vastgestelde Projectplan Waterwet voor deelproject 6. 

Dit is gepubliceerd in de Staatscourant en lag ter inzage van 16 oktober tot en met 26 november 2024. Daarop zijn twee beroepen binnengekomen. Die hebben beide betrekking op de maatregel Geul Wellerlooi en dus niet op de andere 9 maatregelen.

Eerder heeft het Ontwerp-Projectplan ter inzage gelegen van 5 december 2023 tot met 15 januari 2024. Iedereen kontoen een zienswijze indienen. In totaal zijn er 12 zienswijzen binnengekomen voor dit deelproject 6. In de nota van antwoord staat beschreven hoe de ingediende zienswijzen zijn verwerkt. 

Verdere stappen

Voor de uitvoering is de Combinatie Boskalis-Wetering als aannemer geselecteerd. Zij gaan de komende jaren in totaal 16 KRW-maatregelen langs de Maas buiten realiseren, waaronder deelproject 6. Lees meer hierover in het nieuwsbericht Opdracht voor de volgende stap ecologisch herstel Maas verstrekt. De maatregelen moeten uiterlijk december 2027 zijn uitgevoerd.  

Op dit moment is Boskalis-Wetering bezig met de voorbereiding van de uitvoering. Als bekend is wanneer het werk buiten bij Oever Afferden-2 gaat beginnen, informeert Rijkswaterstaat de omgeving daarover. Dat gebeurt onder meer via deze website.

Onderstaand schema geeft een overzicht van de verschillende stappen in de besluitvorming en doorkijk naar de uitvoeringsfase.

Ligging Oever Afferden-2

Het maatregelgebied bevindt zich ten zuidwesten van het gelijknamige dorp op rechteroever van de Maas, tussen rivierkilometer 143.8 en 144.2.

Het ontwerp op hoofdlijnen

Bij deze oeverstrook wordt de onnatuurlijke stenen bestorting over 400 meter verwijderd. Voor het zuidelijk deel van het achterland geldt een hoge archeologische verwachting. Op die plek blijft de oeververdediging daarom onder water gedeeltelijk liggen, zodat de afkalving niet te ver gaat.

Voorts plaatst Rijkswaterstaat enkele dode bomen in de oeverzone. Met name macrofauna profiteert daarvan. Dat zijn allerlei waterinsecten, mosselen, slakjes en andere kleine diertjes die op en bij dood hout leven. Vanzelfsprekend worden deze boomriffen stevig verankerd om wegdrijven te voorkomen.

Na het ‘ontstenen’ zal de oever in zekere mate afbrokkelen en zich beetje bij beetje landinwaarts terugtrekken. Een zachtere geleidelijke overgang van land naar water is het resultaat. En dat is beter voor de rivierflora en -fauna, die nu weer de kans krijgen terug te keren. 

Totstandkoming ontwerp en afstemming

Ingenieursbureau Arcadis heeft deze maatregel voor Rijkswaterstaat onderzocht en uitgewerkt. Daarbij is gekeken naar zaken als de bodemgesteldheid, de waterhuishouding en aanwezigheid van eventuele beschermde flora en fauna.

Ook is gecontroleerd of er kabels en leidingen en eventuele cultuurhistorische of landschappelijke waarden zijn waar rekening mee gehouden moest worden.

Over het ontwerp heeft afstemming plaatsgevonden met direct betrokken partijen als de gemeente Bergen. Daaruit zijn diverse aandachtspunten en wensen naar voren gekomen, waar zoveel mogelijk rekening mee is gehouden in het ontwerp.  

Een daarvan was bijvoorbeeld het behoud van oude bomen, zowel solitaire als groepjes bomen, wat ook is doorgevoerd in het ontwerp.

Andere KRW-maatregelen in deze regio

In de gemeente Bergen zijn buiten de vier maatregelen in deelproject 6 nog twee andere KRW-maatregelen gepland: Monding + geulen Heijense Leijgraaf en Geul Ossenkamp. 

Actuele informatie over alle maatregelen vindt u via de klikbare kaart op de riviertakpagina Maas op deze website Samenwerken aan Riviernatuur.

Meer weten of vragen?

Algemene informatie over de maatregelen van Rijkswaterstaat voor ecologisch herstel van de Maas is te vinden op www.rijkswaterstaat.nl/maasoevers, via de nieuwsbrief en deze brochure.

Neem bij andere vragen contact op met Rijkswaterstaat.