Kaderrichtlijn Water
Bij deze maatregel wordt de Maasoever tussen Stevensweert en Ohé en Laak op twee deeltrajecten van 850 en 400 meter 'ontsteend' voor een natuurlijkere overgang van water naar land.
Dit is onderdeel van een groter ecologisch herstelprogramma voor de Maas vanuit de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). De biodiversiteit in en langs de rivier is de afgelopen 150 jaar achteruitgegaan door allerlei menselijke ingrepen als het vastleggen van de oevers, plaatsen van stuwen en afsnijden van meanders en geulen.
Veel van de oorspronkelijke planten en dieren die thuishoren in het riviersysteem zijn mede daardoor verdwenen of komen nog maar in kleine aantallen voor. Daarom werkt Rijkswaterstaat Zuid-Nederland al geruime tijd aan ecologisch herstel. Dat gebeurt bijvoorbeeld door oevers en beekmondingen natuurvriendelijker in te richten en verschillende soorten geulen aan te leggen.
In de gemeente Maasgouw zijn eerder al KRW-maatregelen uitgevoerd. Zoals de vispassage ‘Verlengde Oude Maas’ in 2022, onder leiding van het waterschap Limburg en in samenwerking met Natuurmonumenten. In datzelfde jaar werd ook de natuurvriendelijke oever Koningssteen opgeleverd. Bij de aanstaande plannen in deze regio gaat het nu om vijf locaties bij Ohé en Laak en Stevensweert.
Besluitvorming
Wat er precies gaat gebeuren op deze locatie, staat beschreven in het Projectbesluit volgens de Omgevingswet. Dit is definitief vastgesteld, gepubliceerd in de Staatscourant en lag ter inzage van 28 mei 2025 tot en met 8 juli 2025. In die periode was het mogelijk beroep in te stellen tegen het besluit.
Onder ditzelfde Projectbesluit vallen behalve Oever Laak nog zes andere KRW-maatregelen, gelegen in de noordelijke Grensmaas en zuidelijke Zandmaas. Zie onderstaand kaartje.
Eerder lag het Ontwerp-Projectbesluit ter inzage van 28 januari tot en met 10 maart 2025. In die periode kon iedereen reageren op de plannen door een zogenoemde zienswijze in te dienen. Er zijn in totaal twaalf zienswijzen ingediend. In de reactienota staat hoe die zijn verwerkt. De reactienota is een bijlage bij het definitieve Projectbesluit.
Verdere stappen
Voor de uitvoering is in maart 2026 de Combinatie Ploegam, GMB en Dura Vermeer als aannemer geselecteerd. Zij gaan een pakket aan KRW-maatregelen realiseren langs noordelijke Grensmaas, Zandmaas, Benedenmaas en Bergsche Maas, waaronder deelproject 7. Lees meer hierover in het nieuwsbericht Opdracht voor uitvoering 15 ecologische herstelmaatregelen langs de Maas verstrekt. De maatregelen moeten uiterlijk eind december 2027 zijn uitgevoerd.
Op dit moment is de aannemer bezig de uitvoering voor te bereiden. Als bekend is wanneer het werk voor Oever Laak buiten gaat beginnen, informeert Rijkswaterstaat de omgeving daarover. Dat gebeurt onder meer via deze website.
Onderstaand schema geeft een overzicht van de verschillende stappen in de besluitvorming en doorkijk naar de uitvoeringsfase.
Het maatregelgebied
Oever Laak ligt in de binnenbocht van de Grensmaas, van het buurtschap Laak tot aan Stevensweert. Het werkgebied voor het realiseren van een natuurvriendelijke Maasoever bestaat uit twee delen: het zuidelijke traject van rivierkilometer 58.3 tot 59.2 (850 meter) en het noordelijke traject boven de veerstoep van 59.7 tot 60.1 (400 meter).
Noordelijk deel van het maatregelgebied Oever Laak op de rechteroever van de Maas, boven de veerstoep. ©Rijkswaterstaat/Studio Retouched
Het ontwerp
De in de jaren ‘60 aangebrachte stenen oeververdediging wordt op beide oeverstukken tot onder de waterlijn verwijderd. Vervolgens kunnen natuurlijke rivierprocessen als afkalving en aanzanding weer hun werk doen. De geleidelijke overgang van water naar land komt terug, wat een aantrekkelijkere omgeving is voor vissen om uit te rusten en te paaien, en voor waterplanten om wortel te schieten. Ook voor kleine waterdiertjes biedt dit betere omstandigheden dan harde stenen oevers.
Voor het uitvoeren van de maatregel worden eerst bomen en struiken die tussen de oeverstenen groeien weggehaald. Datzelfde geldt voor bomen die zich in de erosiezone bevinden. Overigens zijn hier langs de Maas enkele mooie natuurlijke eilandjes bedekt met riet aanwezig. Die blijven behouden in het ontwerp voor Oever Laak.
Gecontroleerde afkalving
Ter hoogte van Kasteel Walburg worden de stenen iets minder diep weggehaald om de afkalving landinwaarts te beheersen. Daarnaast zijn op een aantal plekken met keien gevulde sleuven voorzien. Deze zogeheten fallings aprons komen aan de uiteinden van ontsteende stukken haaks op de Maas in de grond te liggen om ervoor te zorgen dat de afkalving in langsrichting van de Maas daar stopt. De constructies steken niet boven het maaiveld uit en worden afgedekt met grond.
Afstemming
Over het ontwerp heeft afstemming plaatsgevonden met onder meer Natuurmonumenten, de gemeente Maasgouw en Waterschap Limburg. Ook zijn bij particuliere grondeigenaren en andere direct belanghebbenden relevante aandachtspunten opgehaald, waar zo goed mogelijk rekening mee is gehouden.
De particuliere percelen blijven bereikbaar en ook de afwatering daarvan op de Teggerseplas blijft ongewijzigd. Na herinrichting wordt de Maasoever langs dit deel van de rivier voortaan openbaar toegankelijk, met een raster van prikkeldraad afgescheiden van de achterliggende gronden.
Meer weten of vragen?
Voor inhoudelijke vragen over de maatregel Oever Laak kunt u contact opnemen met Rijkswaterstaat.
Meer algemene informatie over de maatregelen van Rijkswaterstaat voor ecologisch herstel van de Maas is te vinden op www.rijkswaterstaat.nl/maasoevers, via de nieuwsbrief en in deze brochure.