Bekijk hier het Voorlopig Ontwerp van de Vorchterwaarden-Zuid  

Samen de riviernatuur verbeteren in de Vorchterwaarden

De Vorchterwaarden ligt aan de linkeroever van de IJssel in de gemeente Heerde, provincie Gelderland, en de gemeente Olst-Wijhe, provincie Overijssel. De Vorchterwaarden is een oude kronkelwaard, waarbij hoogtes en laagtes nog goed zichtbaar zijn in het landschap. Het gebied is grotendeels in eigendom van Staatsbosbeheer, die het gebied beheert voor natuurontwikkeling. Het gebied is onderdeel van het Natura 2000-gebied Rijntakken, Natuurnetwerk Nederland en het Gelders Natuurnetwerk (GNN). Een deel van de uiterwaard is in agrarisch gebruik.

Waarom?

De ecologische waterkwaliteit van de IJssel is de laatste eeuwen verslechterd door menselijk ingrijpen, voor onder andere veiligheid en scheepsvaart. Plant- en diersoorten verminderden in aantallen of verdwenen, waardoor de biodiversiteit afnam. Daarom onderzoekt Rijkswaterstaat vanuit het programma Kaderrichtlijn Water (KRW) de mogelijkheden om nieuw leefgebied voor waterplanten en -dieren te creëren. Het doel daarvan is om de ecologische waterkwaliteit van de IJssel te verbeteren. Eén van deze maatregelen wordt in de Vorchterwaarden uitgevoerd.

Hoe?

De KRW-maatregel Vorchterwaarden bestaat uit twee trajecten: Vorchterwaarden-Zuid (traject 1) en Vorchterwaarden-Noord (traject 2), zie afbeelding hieronder. Bij beide trajecten worden natuurvriendelijke oevers aangelegd met een gezamenlijke lengte van 1.100 meter. Vorchterwaarden-Zuid is circa 600 meter en Vorchterwaarden-Noord is circa 500 meter. Daarnaast wordt bij de Vorchterwaarden-Noord een kans onderzocht om aanvullende doelen voor de Kaderrichtlijn Water te halen. Zowel de natuurvriendelijke oevers als de aanvullende kans worden hieronder toegelicht.

Vorchterwaarden-Zuid is verder met het proces dan Vorchterwaarden-Noord. Daardoor is het voor Vorchterwaarden-Zuid wel mogelijk om het Voorlopig Ontwerp te bekijken via de knop “Bekijk hier het Voorlopig Ontwerp”. Voor de Vorchterwaarden-Noord is dit nog niet mogelijk. Zodra dit mogelijk is, plaatsen we het ontwerp onder dezelfde knop op deze pagina.

Natuurvriendelijke oevers

Een natuurvriendelijke oever ziet eruit als een oever waar geen menselijke ingrepen zijn geweest. Deze oevers kenmerken zich door een geleidelijke overgang tussen land en water. Rijkswaterstaat realiseert de natuurvriendelijke oever door de huidige stenen oeverbescherming tot een bepaalde diepte te verwijderen. Daarna wordt de oever afgegraven zodat deze flauwer wordt (talud van 1 op 7). Natuurlijke processen, zoals het langzaam eroderen (afslijten) en aanzanden van de oevers, zijn dan weer mogelijk. De hoeveelheid erosie en aanzanding is afhankelijk van golven, wind en de stroomsnelheid van de IJssel. Om het achterliggend gebied te beschermen, mag de oever niet verder eroderen dan een bepaalde grens. Deze grens heet de erosielimietlijn en ligt bij een talud van 1 op 11. Als de oever toch verder erodeert dan de erosielimietlijn, herstelt Rijkswaterstaat de oever door zand bij te storten.

De bestaande kribben worden landinwaarts verlengt, zodat er geen water achterlangs de kribben kan stromen. Daarnaast worden er dode bomen in het water (rivierhout) geplaatst. Dode bomen onder water zijn een goede leefomgeving voor waterplanten en –dieren. Deze leggen we vast met een anker zodat ze zich niet meer kunnen verplaatsen. De takken kunnen wel boven water uitsteken. Bij de Vorchterwaarden-Zuid wordt één stuk rivierhout geplaatst en bij de Vorchterwaarden-Noord worden twee stuks rivierhout geplaatst.

Door de aanleg van deze natuurvriendelijke oevers ontstaat leefgebied voor vissen, macrofauna en waterplanten. De oevers zijn vooral interessant voor vissoorten die graag in stromend water leven zoals de winde, serpeling, kopvoorn en barbeel. 

Aanvullende kans Vorchterwaarden-Noord

Bij de Vorchterwaarden-Noord wordt een kans onderzocht om aanvullende doelen voor de Kaderrichtlijn Water te halen. De verwachting is dat het onderzoek en het Voorlopig Ontwerp na de zomer zijn uitgewerkt. Deze uitwerking gebeurd met de grondeigenaar, overheden en Rijkswaterstaat. Zodra het Voorlopig Ontwerp en bijbehorende uitleg gereed zijn, worden deze met u op deze webpagina gedeeld. 

Meer algemene informatie over natuurvriendelijke oevers en rivierhout vindt u in het blauwe kader. “maatregelen”. 

Planning 

Rijkswaterstaat werkt de komende tijd aan het verbeteren van de Vorchterwaarden. Voor Vorchterwaarden-Zuid is het Voorlopig Ontwerp afgerond. Voor Vorchterwaarden-Noord zijn we momenteel bezig met het afronden van het Voorlopig Ontwerp. Op basis van het Voorlopig Ontwerp vragen we de vergunningen aan. De officiële plannen delen we op deze webpagina zodra deze bekend zijn. De verwachting is dat dit voor de Vorchterwaarden-Zuid als eerste gebeurd, waarna Vorchterwaarden-Noord volgt.

De aanleg van de natuurvriendelijke oever in de Vorchterwaarden wordt gerealiseerd door de aannemerscombinatie DijkAlliantie. Deze combinatie bestaat uit Dura Vermeer, Ploegam en GMB.

Procedures en vergunningen

Voordat het project kan worden uitgevoerd, moeten eerst de benodigde vergunningen worden aangevraagd en verleend. Wanneer officiële stukken beschikbaar zijn, publiceren de betrokken overheden hierover informatie via de betreffende gemeente of gemeenten, het betrokken waterschap en via de gebruikelijke kanalen, zoals Officiële Bekendmakingen. In die periode is het mogelijk om op de plannen te reageren.

Contact

Wilt u meer weten over het project? U kunt ons bereiken via het contactformulier. 

Wilt u op de hoogte blijven van projecten langs de IJssel, Waal, Nederrijn en Lek? Abonneer u dan op de nieuwsbrief Samenwerken aan riviernatuur Oost-Nederland.