BEKIJK HIER HET VOORLOPIG ONTWERP 

Samen de riviernatuur verbeteren in de Buitenwaarden Wijhe 

Buitenwaarden Wijhe ligt op de oostelijke oever van de IJssel in de gemeente Olst-Wijhe, tussen de passantenhaven van Wijhe en een versmalling van de uiterwaarden richting het noordelijker gelegen Herxen. Buitenwaarden Wijhe bestaat grotendeels uit natuurlijk grasland en waterpartijen. De twee grootste waterplassen ontstonden ooit door kleiwinning. In het zuidelijke gedeelte van het gebied ligt nog een restant van een oude geul van de IJssel. Het grootste deel van de Buitenwaarden Wijhe is in eigendom van Staatsbosbeheer.

Waarom?

De ecologische waterkwaliteit van de IJssel is de laatste eeuwen verslechterd door menselijk ingrijpen, voor onder andere veiligheid en scheepsvaart. Plant- en diersoorten verminderden in aantallen of verdwenen, waardoor de biodiversiteit afnam. Daarom onderzoekt Rijkswaterstaat vanuit het programma Kaderrichtlijn Water de mogelijkheden om nieuw leefgebied voor waterplanten en -dieren te creëren. Het doel daarvan is om de ecologische waterkwaliteit van de IJssel te verbeteren. 

Hoe?

Voor het verbeteren van de ecologische waterkwaliteit is het creëren van een ondiep stromende leefomgeving voor vis, ongewervelde dieren (zoals waterkevers en watervlooien) en water- en oeverplanten belangrijk. Daarom leggen we in Buitenwaarden Wijhe een natuurvriendelijke oever en een meestromende nevengeul aan. Hiermee creëren we een habitat voor hoofdzakelijk stroomminnende soorten in de IJssel, zoals de winde, serpeling, kopvoorn en barbeel. De maatregelen staan hieronder afzonderlijk beschreven.

Natuurvriendelijke oever
Ten noorden van de veerstoep leggen we een natuurvriendelijke oever aan met een lengte van 350 meter. Een natuurvriendelijke oever ziet eruit als een oever waar geen menselijke ingrepen zijn geweest. Het is een oever van zand en/of klei die geleidelijk overgaat van land naar water. Deze realiseren we door de huidige stenen op de oever tot de “overeengekomen lage rivierstand” (OLR) weg te halen. De stenen daaronder blijven liggen. Vervolgens graven we de oever af in een talud met een steilrand. Omdat deze oever door sportvissers gebruikt wordt als wedstrijdoever plaatsen we geen rivierhout in de kribvakken. 

Door het verwijderen van de stenen worden natuurlijke processen, zoals erosie en aanzanding weer mogelijk. Bij erosie spoelt stromend water grond weg van de oever. Bij aanzanding spoelt grond aan op de oever. De hoeveelheid erosie en aanzanding is afhankelijk van golven, wind en de stroomsnelheid van de IJssel. De natuurvriendelijke oever mag na de aanleg niet te ver afslijten. Om het achterliggend gebied te beschermen is hiervoor een grens bepaald (de erosielimietlijn). Als deze grens wordt bereikt, herstelt Rijkswaterstaat de oever door zand bij te storten. Wij verwachten dat de oever er op termijn net zo uit zal zien als de eerder aangelegde natuurvriendelijke oever ten zuiden van de Veerweg.

Meestromende nevengeul
In Buitenwaarden Wijhe leggen we een geul van 1.350 meter met ondiep water aan. Nevengeulen maken het rivierengebied gevarieerder en rijker aan planten en dieren. Onder water biedt een nevengeul plaats aan watergebonden flora en fauna. Licht glooiende oevers met vegetatie zijn geschikt leefgebied voor bijvoorbeeld libellen en rietvogels. Meer steile onbegroeide oevers bieden plek voor karakteristieke vogelsoorten zoals de oeverzwaluw of de ijsvogel. 

In het voorlopig ontwerp is te zien dat de instroom van de geul in de haven van Wijhe ligt. Bij de instroom leggen we ter plaatse van het wandelpad een duiker aan waar het water doorheen kan stromen. De geul loopt vervolgens door de bestaande plas richting het noorden. Ter plaatse van de Veerweg leggen we ook een duiker aan zodat het water onder de Veerweg door kan stromen. Vervolgens loopt de geul door de bestaande laagtes en plassen richting het noorden. Voor de voormalige zandwinplas (Surfplas) buigt de nevengeul richting de IJssel. Via de monding van een oude strang ten zuidwesten van de Surfplas stroomt het water weer in de IJssel. In de uitstroomopening plaatsen we rivierhout. Dood hout biedt schuilplekken en een voedselbron voor vissen en andere waterdieren.

In het schetsontwerp stroomde de geul door de Surfplas. Echter bleek uit ecologisch onderzoek in de ontwerpfase van het Voorlopig Ontwerp dat de kwabaal in deze plas zit. Dit is een zeldzame vissoort die vanuit de natuurwetgeving bijzondere bescherming geniet. Om verstoring te voorkomen is ervoor gekozen om de geul voor de Surfplas af te laten buigen naar de IJssel en de uitstroom te verleggen.

Via de knop “Bekijk hier het Voorlopig Ontwerp” kunt u een versimpelde versie van het ontwerp bekijken. Meer algemene informatie over natuurvriendelijke oevers en nevengeulen vindt u in het blauwe kader ‘maatregelen’.

Planning

Rijkswaterstaat werkt de komende tijd aan het verbeteren van de Buitenwaarden Welsum/Katerstede. Momenteel is het Voorlopig Ontwerp afgerond en zetten we de laatste stappen voor de vergunningaanvraag. De officiële plannen, zoals het ter inzage liggen van de vergunningen, delen we op deze webpagina zodra deze bekend zijn.

De aanleg van de natuurvriendelijke oever in de Buitenwaarden Welsum/Katerstede wordt gerealiseerd door de aannemerscombinatie DijkAlliantie. Deze combinatie bestaat uit Dura Vermeer, Ploegam en GMB.

Procedures en vergunningen

Voordat het project kan worden uitgevoerd, moet de minister van Infrastructuur en Waterstaat een projectbesluit nemen en moeten de benodigde vergunningen worden aangevraagd en verleend. Wanneer officiële stukken beschikbaar zijn, publiceren de betrokken overheden hierover informatie via de betreffende gemeente of gemeenten, het betrokken waterschap en via de gebruikelijke kanalen, zoals Officiële Bekendmakingen en Platform Participatie. In die periode is het mogelijk om op de plannen te reageren.

Contact

Wilt u meer weten over het project? U kunt ons bereiken via het contactformulier.

Wilt u op de hoogte blijven van projecten langs de IJssel, Waal, Nederrijn en Lek? Abonneer u dan op de nieuwsbrief Samenwerken aan riviernatuur Oost-Nederland.