Samen verbeteren we de riviernatuur in de Rijsselsche Waarden
De Rijsselsche Waarden liggen aan de rechteroever van de IJssel in de gemeente Lochem, provincie Gelderland. De uiterwaard ligt direct ten noorden van de stad Zutphen. De zuidkant wordt begrensd door het Twentekanaal en in het noorden gaat het gebied over in de Ravenswaarden. De Rijsselsche Waarden zijn onderdeel van het Natura 2000-gebied Rijntakken, het Gelders Natuurnetwerk (GNN) en de Groene Ontwikkelingszone van de provincie Gelderland.
Waarom?
De ecologische waterkwaliteit van de IJssel is de laatste eeuwen verslechterd door menselijk ingrijpen, voor onder andere veiligheid en scheepsvaart. Plant- en diersoorten verminderden in aantallen of verdwenen, waardoor de biodiversiteit afnam. Daarom onderzoekt Rijkswaterstaat vanuit het programma Kaderrichtlijn Water de mogelijkheden om nieuw leefgebied voor waterplanten en -dieren te creëren. Het doel daarvan is om de ecologische waterkwaliteit van de IJssel te verbeteren. Eén van deze maatregelen wordt in de Rijsselsche Waarden uitgevoerd.
Hoe?
In de Rijsselsche Waarden worden twee natuurvriendelijke oevers aangelegd met een gecombineerde lengte van 1,21 kilometer. Een natuurvriendelijke oever ziet eruit als een oever waar geen menselijke ingrepen zijn geweest. Het is een oever van zand en/of klei die geleidelijk overgaat van land naar water.
Rijkswaterstaat realiseert de natuurvriendelijke oevers door de huidige stenen oeverbescherming tot een bepaalde diepte te verwijderen. Daarna wordt de oever afgegraven zodat deze flauwer wordt (talud van 1 op 7). Natuurlijke processen, zoals het langzaam afslijten (eroderen) en aanzanden van de oevers, zijn dan weer mogelijk. De mate van erosie en aanzanding is afhankelijk van golven, wind en de stroomsnelheid van de IJssel. De natuurvriendelijke oever mag na de aanleg niet te ver afslijten. Om het achterliggend gebied te beschermen is hiervoor een grens bepaald (de erosielimietlijn).
De bestaande kribben worden landinwaarts verlengt, zodat er geen water achterlangs de kribben kan stromen. Ook plaatst Rijkswaterstaat op vier plekken dode bomen (rivierhout), die langs de oever in het water wordt neergelegd. Dode bomen onder water zijn een goede leefomgeving voor waterplanten en –dieren. Deze leggen we vast met een anker zodat ze zich niet meer kunnen verplaatsen. De takken kunnen wel boven water uitsteken.
Achter en tussen de natuurvriendelijke oevers worden het land opgehoogd om ervoor te zorgen dat er minder sediment in de IJssel terecht komt. Dit is nodig om te voorkomen dat de huidige ondieptes in de IJssel bij de Rijsselsche Waarden nog ondieper worden.
Door de aanleg van deze natuurvriendelijke oevers ontstaat leefgebied voor vissen, macrofauna en waterplanten. De oevers zijn vooral interessant voor vissoorten die graag in stromend water leven zoals de winde, serpeling, kopvoorn en barbeel.
Via de knop “Bekijk hier het Voorlopig Ontwerp” kunt u een versimpelde versie van het ontwerp bekijken. Meer algemene informatie over natuurvriendelijke oevers vindt u in het blauwe kader ‘maatregelen’.
Maatregelen
Natuurvriendelijke oevers
Door menselijke ingrepen in onze wateren zoals stenen oevers is het leefgebied voor veel waterplanten en -dieren achteruitgegaan. Veel van het oorspronkelijke ondiepe, luwe water is verdwenen en daarmee een ecologisch waardevol leefgebied. Met natuurvriendelijke oevers brengen we dat leefgebied terug.
Lees meer
Rivierhout plaatsen
Dode bomen onder water zijn een goede leefomgeving voor waterplanten en -dieren. In de Nederlandse rivieren liggen op nog maar weinig plekken takken en bomen. We laten daarom op diverse plekken dode bomen in het water zakken en leggen ze veilig vast zodat ze zich niet meer kunnen verplaatsen.
Lees meer
Planning project
Rijkswaterstaat werkt de komende tijd aan het verbeteren van de Rijsselsche Waarden. Het voorlopig ontwerp is afgerond. Op basis van dit Voorlopig Ontwerp vragen we de vergunningen aan. De officiële plannen delen we op deze webpagina zodra deze bekend zijn. Naar verwachting zal dit zomer 2026 zijn. In deze periode kan iedereen reageren of een zienswijze indienen.
De aanleg van de natuurvriendelijke oevers in de Rijsselsche Waarden wordt gerealiseerd door de aannemerscombinatie WaterWerk. Deze combinatie bestaat uit Boskalis, Van Oord en Martens en Van Oord.
Procedures en vergunningen
Voordat het project kan worden uitgevoerd, moet de minister van Infrastructuur en Waterstaat een projectbesluit nemen en moeten de benodigde vergunningen worden aangevraagd en verleend. Wanneer officiële stukken beschikbaar zijn, publiceren de betrokken overheden hierover informatie via de betreffende gemeente of gemeenten, het betrokken waterschap en via de gebruikelijke kanalen, zoals Officiële Bekendmakingen en Platform Participatie. In die periode is het mogelijk om op de plannen te reageren.
Contact
Wilt u meer weten over het project? U kunt ons bereiken via het contactformulier.
Wilt u op de hoogte blijven van projecten langs de IJssel, Waal, Nederrijn en Lek? Abonneer u dan op de nieuwsbrief Samenwerken aan riviernatuur Oost-Nederland.